“As julle kwaad word, moenie sondig nie, en moenie ’n dag kwaad afsluit nie. Moenie die duiwel vatkans gee nie.”
– Efesiërs 4:26–27
Het jy al ooit gewonder hoekom God ons so aanmekaar gesit het dat ons kan kwaad word? Woede kan so vernietigend in verhoudings wees. Hoekom het God ons gemaak om te kan woedend raak?
Antwoord: sodat ons goeie verhoudings kan hê.
Goed, nou verstaan ons presies … Dis verwarrend, is dit nie? Woede kan so verwoestend lyk, maar woede is juis bedoel om goeie dinge te bewaar, nie te vernietig nie. God het dit vir ons gegee om ons te help om liefde te laat floreer, nie uit te wis nie.
Tog word woede in soveel mense se verhoudings en lewens vernietigend gebruik. Dit veroorsaak onnoembare pyn en lyding en hulle sien nooit dat dit tot enige voordeel gebruik word nie. Vir baie mense is dit dus moeilik om woede enigsins as iets goeds te beskou.
Die geheim is egter dat woede wat op die regte wyse gebruik word, een van die belangrikste werktuie vir goeie verhoudings en ’n goeie lewe is. Maar om dit te verstaan, moet ons die aard van woede self verstaan.
Woede kan soos volg gedefinieer word:
Woede is ’n beskermende emosie, ontwerp om te beskerm wat goed is en te vernietig wat sleg is.
Ontwerp om kwaad te word
Wanneer iets wat vir ons goed en waardevol is in gevaar gestel of beseer of bedreig word, word ons kwaad — want ons is ontwerp om kwaad te word.
As liefde byvoorbeeld deur egbreuk bedreig word, word jou woede soos ’n brandwag gewek en dit vorm ’n front om daardie liefde te beskerm. Dit staan op om vir die liefde te veg en ’n einde te maak aan die boosheid wat op die hart inbreuk gemaak het. Dit is waarna verwys word as “geregverdigde woede”. Dit neem standpunt in vir wat reg is.
Vryheid is nog ’n voorbeeld van iets wat die moeite werd is om voor te baklei. As iemand jou vryheid probeer wegneem en jou probeer beheer, sal jou woede gewek word en jy sal sê:
“Nie! Ek sal nie toelaat dat dit gebeur nie. Ek sal veg vir vryheid. Dis iets waardevols!”
As jy nie kwaad geword het nie, kon jy ’n gevangene geword het in ’n verhouding sonder dat jy dit eers agtergekom het. Jou hart sou koud geword en jou liefde gesterf het namate die beheer oor jou toeneem.
Woede is dus ’n goeie ding as dit goed gebruik word. Dis iets soos ’n goeie weermag. Dit bly op ’n gereedheidsgrondslag in die basis totdat dit benodig word.
Woede is soos jou verhoudings- en geestelike lewe se immuniteitstelsel. Jou liggaam se immuniteitstelsel beskerm die goeie en vernietig die slegte, net soos woede.
As woede gesond is, word dit opgewek om slegte kieme wat verhoudings vernietig aan te val. Dit baklei om liefde, gemeensaamheid, vryheid, intimiteit, die deel van ervarings en alles wat goed is te beskerm. As dit werk en daar duik ’n probleem in die verhouding op, word dit opgelos en niemand kry seer nie. Liefde floreer en die verhouding gaan voort.
Dit is woede se goeie kant.
Wanneer woede verkeerd gebruik word
Maar wanneer woede nie goed gebruik word nie, doen dit wat die immuniteitstelsel doen as dit faal. Dit is óf te swak en kan nie ’n sterk front vorm nie sodat die verhouding siek word, óf die woede swaai om en val jou aan.
Dit is wat gebeur wanneer mense nie vir hulself opkom nie, maar hulself aanval in plaas van die probleem.
“Ek is so pateties; ek haat myself” beteken gewoonlik hulle is seergemaak deur iemand teen wie hulle hulself nie kan verdedig nie en hulle rig nou hul woede op hulself.
’n Ander ongesonde manier waarop ons woede gebruik, is om onbeheers tekere te gaan wanneer ’n klein bietjie woede heeltemal voldoende sou wees. Dis onnodig om verwoed aan die skree te gaan as ’n rustige bespreking die probleem kan oplos.
Die geheim van woede is dus soos die vers hierbo sê:
“As julle kwaad word, moenie sondig nie, en moenie ’n dag kwaad afsluit nie.”
Jy moet kwaad word. As jy die goeie dinge wil beskerm en bewaar, moet jy jou woede voel sodat jy kan weet iets is verkeerd. Dit is jou teken. Maar as jy dit voel, moenie sondig deur die manier waarop jy dit gebruik nie.
Hier is ’n paar wenke:
- Wees kwaad … en voel dit.
Wees bewus van jou gevoelens sodat jy kan weet wanneer iets verkeerd is. - Gebruik woede vir iets goeds.
Vra jouself of dit waaroor jy kwaad is iets is wat beskerming werd is. - Pas selfbeheersing toe.
Moenie drasties optree nie. Haal diep asem en dink hoe jy die probleem gaan aanpak. - Gebruik woede om die probleem op te los.
Spreek die probleem aan, nie die persoon se hart nie.
Wanneer jy goed doen in jou woede, gebruik jy dit om te verseker goeie dinge gebeur — nie om iemand seer te maak nie. Dit is hoe God jou woede gemaak het: soos ’n goeie immuniteitstelsel vir jou verhoudingslewe.
Verhoudingsukses en konfrontasie
Die Bybel stel dit baie duidelik en navorsing bevestig dit: mense met suksesvolle verhoudings gebruik hul woede goed en konfronteer probleme direk.
Hulle is:
- Proaktief — hulle wag nie dat die probleem groter word nie.
- Verlossend — hulle pak die probleem aan op ’n manier wat die verhouding beskerm.
Jesus se boodskap is duidelik:
Gaan na die probleem toe. Moenie wag dat die probleem na jou toe kom nie.
Wanneer jy konfronteer:
- Raak eers ontslae van die emosionele woede.
- Bevestig die persoon en die verhouding.
- Wees spesifiek oor die probleem.
- Maak seker julle verstaan mekaar.
- Sluit die gesprek positief af.
Onthou: jou sukses in verhoudings en die lewe sal gelyk wees aan jou vermoë om te konfronteer.
Voordat jy sukses kan bereik, moet jy die struikelblokke wat in die pad daarvan staan uit die weg ruim. As daar ’n hindernis is wat jou keer om intimiteit of ’n doelwit te bereik, sal jy nie daarby uitkom alvorens jy die hindernis in die oë kyk en ’n plan maak daarmee nie.
As dit op ’n goeie wyse gedoen word, sal sukses volg.
Moet dus nie woede of konfrontasie vermy as jy God se sukses in jou verhoudings wil ervaar nie. Laat jou woede jou vertel wat verkeerd is en konfronteer dit dan met geneentheid en duidelikheid.
Dan sal jy die verhoudings vind wat jy begeer.
Dit is hoe sowel “goed” as “kwaad” jou kan help om sukses te bereik.
Hartlike groete
Dr Bertie Hanekom